E-biznes określić można jako sposób kreacji wartości w przedsiębiorstwie, w którym zastosowanie Internetu lub technologii teleinformatycznych odgrywa dużą rolę. Wyróżnić można dwa oblicza e-biznesu - pierwszym z nich są firmy internetowe dla których internet jest najczęściej jedynym środowiskiem działania, drugim zaś firmy tradycyjne podejmujące trud ucyfrowienia części swoich procesów. W niniejszym opisie skoncentrujemy się na firmach internetowych.

Modele e-biznesu są to najczęstsze schematy działania firm internetowych takie jak: sklep internetowy (sprzedaż produktów materialnych lub cyfrowych, najczęściej nieswoich), serwis informacyjny (oferowanie treści w zamian za emisję reklam lub pobierając opłaty), platformy wielostronne (pośrednicy łączący komplementarne grupy klientów), społeczności (miejsca, w których osoby zainteresowane pewnym zagadnieniem mogą wchodzić w interakcje) oraz usługi internetowe (zautomatyzowane usługi świadczone w Internecie).

Firmy internetowe można skategoryzować również ze względu na ich wielkość i etap rozwoju. Startupy internetowe są to młode innowacyjne firmy, rozwijające przełomowe usługi i charakteryzujące się małym prawdopodobieństwem odniesienia dużego sukcesu. Większość z nich bankrutuje bez wywarcia większego wpływu na życie konsumentów, strategie firm czy funkcjonowania rynków.

Kolejną grupą stanowią “robotnicy gospodarki internetowej”. Firmy konkurujące o kliknięcia internautów lub dokonywane przez nich transakcje. Należą do nich drobne sklepy internetowe, jak i niewielkie serwisy informacyjne. Obydwa typy firm oferują podobne produkty, mają problemy z wyróżnieniem się na rynku oraz pozyskaniem klientów i późniejszym ich utrzymaniem. Wiele z tych przedsięwzięć jest niedochodowych, często będąc próbą tradycyjnej organizacji odniesienia sukcesu na rynku internetowym. Firmy te często działają na rynkach noszących znamiona konkurencji doskonałej: duża liczba dostawców, taki sam produkt, konieczność akceptacji ceny oraz zysk ekonomiczny równy zeru.

Kolejna kategoria firm obejmuje średniaków internetowych – przedsięwzięcia internetowe, które osiągnęły już pewną skalę działania i są rozpoznawalne w swojej kategorii. Posiadają wypracowaną reputację wyrażoną np. w postaci kilku tysięcy subskrybentów profilu w serwisie społecznościowych lub kilkoma tysiącami pozytywnych opinii zamieszczonych w porównywarce cenowej. Firmy te często skoncentrowane są na swojej kategorii, a ewentualną dalszą ekspansję upatrują często w rynkach zagranicznych.

Najwięksi gracze to ci, którym udało się zdominować rynki, na których działają. Funkcjonują oni w ramach oligopolu (rynek jest podzielony przez kilku graczy) lub wręcz monopolu. Ekonomika produktów internetowych zakłada bowiem łatwość ich kopiowania, a przez to znaczące korzyści skali. Prowadzi to w niektórych przypadkach do powstawania monopoli naturalnych (por. platforma aukcyjna, serwis społecznościowy, wyszukiwarka). Teoria ekonomii podpowiada, że państwo w niektórych przypadkach może próbować wpływać na jego działanie poprzez wprowadzenie regulacji. Znajduje to odzwierciedlenie w bieżących działaniach niektórych instytucji publicznych.

W pewnym uproszczeniu można stwierdzić, że firmy działające w obszarze e-biznesu przede wszystkim ułatwiają życie swoim klientom - obniżają koszty transakcyjne, a tym samym przyczyniają się do ich wyższej efektywności, pozwalając na oszczędność czasu i pieniędzy (np. poczta elektroniczna, aukcje internetowe, wyszukiwarki). Wybrane przedsięwzięcia e-biznesowe mają charakter zaburzający (disruptive). Należą do nich platformy, czyli internetowi pośrednicy łączący różne grupy podmiotów i ułatwiający im wymianę informacji lub zawieranie transakcji. Zaburzający charakter tych przedsięwzięć objawia się w ich wpływie na funkcjonowania sektorów w jakich działają (np. usługi przewozu osób, noclegi, porównywarki cen).

Więcej na: doligalski.net.

Książka "Internet w zarządzaniu wartością klienta" (do pobrania jako pdf): http://www.marketing-internetowy.edu.pl/ksiazka/.

Studia magisterskie e-biznes w SGH: http://oferta.sgh.waw.pl/pl/studiamagisterskie/e-biznes/Strony/default.aspx.