badania wykonanego w 2016 przez Instytut Rozwoju Miast dla Ministerstwa Rozwoju wynika, że dla przedstawicieli sektora publicznego największą korzyścią ze stosowania PPP jest możliwość odciążenia budżetu jednostki poprzez przerzucenie kosztów inwestycji i ryzyka jej realizacji na podmiot prywatny1. Warto jednak podkreślić, że zgodnie z polskimi regulacjami, elementem koniecznym umów o PPP jest długoletnie zarządzanie przez partnera prywatnego wybudowanym składnikiem majątkowym, a to pozwala osiągnąć korzyści związane z całościowym podejściem do projektu.

Korzyści ze stosowania PPP

Istotą PPP nie jest jedynie zapewnienie zewnętrznego finansowania dla projektu, korzyści ze współpracy z przedsiębiorstwem prywatnym są daleko większe i nie do uzyskania na przykład przy sięganiu po środki UE. Współpraca partnerska zdejmuje z sektora publicznego obowiązek bieżącego zarządzania przedsięwzięciem, przekazując odpowiedzialność za proces gospodarowania podmiotom mającym o wiele większe doświadczenie. Strona publiczna cały czas jednak musi czuwać nad dostępnością do usługi publicznej i jej jakością. Dzięki takiemu podziałowi zadań w całym cyklu życia projekty PPP przynoszą oszczędności rzędu 13-17 proc. (w porównaniu z realizacją projektu przez sektor publiczny), mimo wyższych kosztów finansowania projektu. Wprowadzenie do umowy o PPP jasno zdefiniowanych wskaźników jakościowych sprzyja poprawie zarządzania w instytucjach publicznych.

Kształt polskiego rynku PPP

Polski rynek PPP jest specyficzny, w porównaniu z rynkami zagranicznymi, zarówno jeśli chodzi o skalę, sektory, w których realizuje się projekty PPP, jak i dominujący model wynagrodzenia partnera prywatnego.

Na świecie PPP stosuje się najczęściej w sektorze ochrony zdrowia, edukacji, sektorze wodno-kanalizacyjnym czy w infrastrukturze transportu. Zwykle jako pierwsze podejmowane są duże inwestycje centralne. Często występuje tzw. opłata za dostępność, czyli forma wynagrodzenia partnera prywatnego, która nie obciąża wprost użytkowników wybudowanej infrastruktury publicznej.

W Polsce dominują dość małe (zarówno w ujęciu wielkości nakładów inwestycyjnych, jak i wartości umów PPP) projekty, podejmowane przede wszystkim przez jednostki samorządu terytorialnego, ponad 65 proc. projektów jest opartych na modelu koncesji (partner prywatny ma odzyskać poniesione nakłady w formie opłat za korzystanie z infrastruktury).

Statystyki zawartych umów i toczących się postępowań w przekroju sektorowym przedstawiono na poniższych wykresach.

Wykres 1. Umowy PPP w Polsce: liczba, sektor, średnia wartość umowy w sektorze, stan na 25.07.2017

 

 

Wykres 2. Postępowania PPP w toku, stan na 25.07.2017
Źródło: Baza Projektów PPP, Fundacja Centrum PPP.

 

Dominują inwestycje z zakresu sportu i rekreacji, niemal nie wykorzystuje się PPP w sektorze ochrony zdrowia, mieszkalnictwa społecznego czy opieki senioralnej. Nieliczne projekty można wiązać z szeroko pojętą ideą smart cities (np.: sieci szerokopasmowe, efektywność energetyczna i modernizacja oświetlenia ulicznego, uruchomienie i obsługa miejskiej wypożyczalni samochodów elektrycznych we Wrocławiu).

Znaczenie otoczenia prawno-instytucjonalnego

Zawarcie umowy o PPP oznacza długoletnie zobowiązanie się stron do współpracy przy realizacji projektu. Dlatego też dla harmonijnego rozwoju PPP w Polsce niezwykle istotna jest stabilność otoczenia prawno-instytucjonalnego.

 


1 Raport „Postrzeganie PPP przez przedstawicieli instytucji publicznych”, s. 3, dostępny: http://www.ppp.gov.pl/Aktualnosci/Strony/PPP_w_oczach_sektora_publicznego.aspx (dostęp 25.07.2017)