Jak Huby Innowacji Cyfrowych pomagają w transformacji produkcji w sektorze MŚP?
Aneta Rząca-Czampiel
Specjalistka ds. promocji w hub4industry, EDIH prowadzonym przez Krakowski Park Technologiczny
Polskie MŚP coraz częściej postrzegają cyfryzację jako warunek dalszego rozwoju – sposób na poprawę efektywności, ograniczenie kosztów, lepsze wykorzystanie danych i większą odporność na zmienność rynku. Jednak między świadomością potrzeby a decyzją wdrożeniową opartą na akceptowalnym poziomie ryzyka wciąż pozostaje długa droga. Szczególnie w firmach produkcyjnych cyfryzacja nie może być zbiorem przypadkowych narzędzi. Musi wynikać z realnych potrzeb procesów, możliwości organizacji i dobrze oszacowanego ryzyka.
Między świadomością a dojrzałością
Obraz transformacji cyfrowej MŚP jest dziś niejednoznaczny. Z jednej strony firmy coraz lepiej rozumieją, że cyfryzacja jest warunkiem konkurencyjności. Z drugiej – wiele z nich pozostaje na etapie punktowych wdrożeń, które usprawniają wybrane obszary, ale nie tworzą jeszcze spójnego modelu działania. Pokazują to zarówno doświadczenia hub4industry w pracy z przedsiębiorstwami, jak i raport BGK „Cyfryzacja w sektorze MŚP. Co przyspieszy transformację?”. Aż 64 proc. firm nadaje cyfryzacji wysoki lub bardzo wysoki priorytet, a 78,6 proc. należy do grupy „Aktywnych Cyfrowo”. Jednocześnie tylko 11,7 proc. osiąga poziom „Liderów Cyfryzacji”.
Ta różnica między aktywnością a dojrzałością jest kluczowa. Sam fakt wdrożenia narzędzia nie oznacza jeszcze, że firma potrafi zarządzać zmianą, oceniać jej efekty i rozwijać cyfryzację w sposób powiązany ze strategią biznesową.
Nie każda cyfryzacja jest transformacją
Jednym z najmocniejszych sygnałów płynących z raportu BGK jest fakt, że 91,5 proc. MŚP nie mierzy efektów działań cyfryzacyjnych za pomocą KPI. Pokazuje to, że wiele wdrożeń nadal nie jest zarządzanych jak inwestycja, która powinna przynosić konkretną wartość: krótszy czas realizacji, mniej błędów, niższe koszty, mniejszą liczbę przestojów albo lepszą jakość danych.
W tę lukę wpisują się Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych (EDIH) – jeden ze sposobów realizacji unijnej polityki cyfryzacji. Ich rola nie polega na promowaniu technologii dla samej technologii. EDIH-y pomagają firmom przejść od ogólnego „chcemy się cyfryzować” do konkretnych pytań: jaki problem rozwiązujemy, jaką technologię warto sprawdzić, jakie dane są potrzebne i po czym poznamy, że wdrożenie miało sens.
Bezpieczna ścieżka zamiast błądzenia po omacku
Dla wielu MŚP cyfryzacja pozostaje decyzją wysokiego ryzyka. Raport BGK wskazuje, że najczęściej blokuje ją niepewna sytuacja rynkowa firmy – 50,1 proc. wskazań. Kolejne bariery to brak finansowania dostosowanego do potrzeb – 30,2 proc. – oraz brak możliwości otrzymania wsparcia finansowego – 29,9 proc. To nie jest obraz firm, które nie dostrzegają potrzeby zmiany. To obraz przedsiębiorstw, które muszą ostrożnie ważyć koszty, zasoby, kompetencje i skutki nietrafionej inwestycji.
W tym miejscu EDIH pełni rolę pierwszego punktu orientacji dla firm. Pomaga uporządkować potrzeby, ocenić dojrzałość cyfrową, wskazać możliwe kierunki działań i ograniczyć ryzyko decyzji podejmowanych „na wyczucie”. Z tych usług korzystają firmy, które wiedzą, że cyfryzacja jest konieczna, ale potrzebują pomocy w przełożeniu jej na konkretne, bezpieczne i mierzalne decyzje wdrożeniowe.
AI potrzebuje fundamentów
Szczególnym przykładem jest generatywna sztuczna inteligencja. MŚP nie mogą pozwolić sobie na ignorowanie AI, ponieważ technologia ta zmienia sposób pracy, analizy danych i podejmowania decyzji w biznesie. Jednak w produkcji jej wartość zależy nie od samego narzędzia, lecz od jakości danych, uporządkowanych procesów, cyberbezpieczeństwa i kompetencji ludzi. AI nie naprawi chaosu informacyjnego – może go jedynie szybciej przetwarzać i pogłębiać.
Dlatego przygotowanie do AI zaczyna się dużo wcześniej niż samo wdrożenie – od zbierania i porządkowania danych, integracji systemów oraz określenia odpowiedzialności ludzi w pętlach decyzyjnych. Tu EDIH pomaga firmom ocenić gotowość do wdrożenia, wskazać braki i przetestować rozwiązania przed inwestycją. Dzięki temu AI staje się elementem przemyślanej transformacji, a nie kolejnym narzędziem dołożonym do nieuporządkowanego procesu.
Co EDIH daje MŚP?
• analizę dojrzałości cyfrowej i plan transformacji cyfrowej,
• audyty technologiczne oraz cyberbezpieczeństwa,
• doradztwo w doborze technologii i zmianie procesów w firmie,
• możliwość przetestowania rozwiązań przed inwestycją,
• dostęp do laboratoriów, demonstratorów, prototypowni i infrastruktury badawczej,
• szkolenia, kursy i warsztaty dla właścicieli firm i pracowników,
• wsparcie w pozyskaniu finansowania inwestycji technologicznych,
• networking i dostęp do ekosystemu innowacji.
EDIH nie zastępuje przedsiębiorcy w podejmowaniu decyzji. Pomaga jednak przejść od świadomości potrzeby do decyzji lepiej przygotowanej, przetestowanej i mierzalnej. Dla MŚP produkcyjnych to często najważniejsza wartość: mniej błądzenia, więcej diagnozy, mniej przypadkowych narzędzi, więcej technologii osadzonych w realiach firmy.
EDIH hub4industry wspiera MŚP produkcyjne, głównie w Małopolsce, w diagnozie dojrzałości cyfrowej, porządkowaniu procesów oraz przygotowaniu do wdrożeń technologii Przemysłu 4.0, w tym automatyzacji, robotyzacji, AI i cyberbezpieczeństwa. Projekt jest współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach programu „Cyfrowa Europa” oraz ze środków Unii Europejskiej w ramach programu „Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021–2027” (FENG).
Źródła: Raport BGK
